Gümüşhane Valiliği tarafından Doğu Karadeniz Kalkınma Ajansı (DOKA) Teknik Destek Programı kapsamında yürütülen “Karabuğday ve Glutensiz Ürünlerde Katma Değer Zinciri Analizi ve Yatırım Öncelikleri” projesi kapsamındaki saha araştırması ve analiz çalışmaları tamamlandı. Projenin teknik uygulama, saha araştırması ve raporlama süreçleri KocamanARGE Danışmanlık firması adına Öğr. Gör. Mehmet Kocaman tarafından yürütüldü.
24 Sektör Aktörü ile Saha Görüşmesi Gerçekleştirildi
Proje kapsamında 8-12 Haziran 2026 tarihleri arasında Gümüşhane il merkezi ile Kelkit, Şiran, Torul ve Köse ilçelerinde saha ziyaretleri yapıldı. Kamu kurumları, Gümüşhane Üniversitesi, ticaret ve sanayi odaları, üreticiler, kadın kooperatifleri, pestil-köme ve unlu mamul işletmeleri ile yöresel ürün satış noktalarının aralarında bulunduğu 24 paydaş ve sektör aktörüyle görüşmeler sağlandı.
Çiftçi Kayıt Sistemi Verileri ve Mevcut Avantajlar Belirlendi
Yapılan analizler; Gümüşhane’nin temiz üretim koşulları, tarla bitkileri yetiştiriciliğindeki deneyimi, geniş nadas alanları, 5 bin 358 Çiftçi Kayıt Sistemi (ÇKS) kayıtlı çiftçisi, yöresel gıda kültürü ve organik üretim potansiyeli sayesinde karabuğday üretiminde önemli avantajlara sahip olduğunu gösterdi. Bununla birlikte üretimin henüz ekonomik ölçeğe ulaşmaması, alım garantisinin bulunmaması, işleme kapasitesinin sınırlı olması, standart reçete ve laboratuvar altyapısındaki eksiklikler ile ortak marka ve pazarlama sisteminin kurulamaması temel sorunlar olarak belirlendi.
Karabuğday Üretiminde Beş Öncelikli Yatırım Alanı Önerildi
Çalışma sonucunda Gümüşhane için beş öncelikli yatırım ve destek alanı planlandı. Bu doğrultuda;
1. İkinci bir karabuğday temizleme, kabuk soyma, öğütme ve paketleme tesisinin kurulması,
2. Glutensiz ürün Araştırma-Geliştirme (Ar-Ge) ve Ürün Geliştirme Merkezi oluşturulması,
3. “Gümüşhane Karabuğday” ortak markasının geliştirilmesi,
4. Üreticilere yönelik eğitim ve demonstrasyon çalışmalarının yaygınlaştırılması,
5. E-ticaret ve dijital pazarlama altyapısının güçlendirilmesi adımları atılacak.
İlçelerin Rol Dağılımı ve Model Çerçevesi
İlçelerin sahip olduğu imkânlar doğrultusunda yeni bir yatırım modeli kurgulandı. Model kapsamında Kelkit’in üretim ve işleme merkezi, Şiran’ın sözleşmeli üretim alanı, Köse’nin organik ve iyi tarım uygulamaları, Gümüşhane Merkez’in ise Ar-Ge, eğitim, paketleme ve koordinasyon merkezi olarak konumlandırılması planlandı. Torul ve Kürtün’de kadın kooperatifleri ve yerel işletmeler aracılığıyla katma değerli yöresel ürünlerin geliştirilmesi hedeflendi.
Reçete Kitabı Taslağı Hazırlandı
Proje kapsamında karabuğdaydan ekmek, erişte, makarna, yufka, kurabiye, granola, enerji barı, geleneksel yemekler ve dünya mutfağı ürünlerinin geliştirilmesine yönelik kapsamlı bir reçete kitabı taslağı da kaleme alındı. Hazırlanan yol haritası uygulandığında Gümüşhane’nin karabuğday ve glutensiz ürünlerde bölgesel bir üretim ve ürün geliştirme merkezine dönüşeceği öngörüldü.
