Antalya'da gerçekleştirilen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31) ve Yükseköğretim Kurulu (YÖK) etkinlikleri kapsamında "Konut Üretiminde Sıfır Atık" başlıklı bir sunum yapıldı.
Gümüşhaneli Yüksek İnşaat Mühendisi Yusuf Oral, şantiyelerde birebir ölçüm ve fiziki tartı yöntemleriyle hazırladığı araştırmanın sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı.
Araştırmada, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre Türkiye'de bir yılda yeni satışı yapılan yaklaşık 600 bin konutun üretim sürecinde ortaya çıkan kağıt, plastik, cam, ahşap, metal, mineral lifli ve organik atıkların ekonomik ve çevresel karşılıkları hesaplandı.
Konut Başına 37 Bin 111 Lira Ekonomik Katkı
Yüksek İnşaat Mühendisi Yusuf Oral, kamu ve özel sektörün yürüttüğü konut projelerinde inşaat, elektrik, mekanik ve peyzaj imalatları ile çalışan personel kaynaklı atıkların geri dönüşüme kazandırılması gerektiğini belirtti. Etkin atık yönetimiyle sahadaki fire oranlarının düşeceğini vurgulayan Oral, projelerde maliyet öngörülebilirliğinin artacağını ifade etti.
Mart 2026 döviz kuru esas alınarak yapılan hesaplamalara göre, 600 bin konutluk üretimde sıfır atık sisteminin uygulanması halinde toplam 508 milyon 101 bin 600 dolar, yani 22 milyar 266 milyon 404 bin 400 lira ekonomik fayda elde edilecek. Bu rakam, üretilen her bir konut başına 37 bin 111 lira 20 kuruş doğrudan ekonomik katkı anlamına geliyor.
2 Milyon 800 Bin Yetişkin Ağaç Kesilmeyecek
Sunumdaki envanter verilerine göre, Türkiye genelindeki yıllık konut üretiminde 122 bin 400 ton kağıt, 72 bin ton plastik, 164 bin 160 ton metal, 391 bin 680 ton ahşap, 2 bin 160 ton mineral lifli ve 102 bin ton organik geri dönüştürülebilir atık ortaya çıkıyor.
Bu atıkların kaynağında ayrıştırılarak ekonomiye kazandırılması durumunda sağlanacak çevresel ve maddi kazanımlar şöyle sıralandı:
• 2 milyon 800 bin 800 yetişkin ağaç kesilmekten kurtulacak ve 5 milyar 520 milyon lira değerinde doğal varlık korunacak.
• 1 milyar 270 milyon kilovatsaat enerji tasarrufu ile 6 milyar 312 milyon lira bütçede kalacak.
• 1 milyon 152 bin varil petrol tasarrufu sağlanarak 5 milyar 40 milyon lira ithalat faturasının önüne geçilecek.
• 5 milyon 400 bin metreküp suyun kirlenmesi önlenecek ve 187 bin 200 ailenin bir aylık su tüketimine eş değer kaynak korunacak.
• Toplam 3 milyar 672 milyon lira hurda satış geliri ile 1 milyar 680 milyon lira değerinde 237 bin 600 ton hammadde tasarrufu elde edilecek.
• 102 bin ton organik atıktan 57 bin 600 ton kompost gübre üretilerek 1 milyon 152 bin metrekarelik alanı 5 santimetre kalınlığında örtecek verimli toprak kazanılacak.
Kamu İhalelerine Yüzde 1 Sıfır Atık Bütçesi Önerisi
Yusuf Oral, sistemin Türkiye genelinde uygulanabilmesi için 10 maddelik çözüm önerisi sundu. Kamu ihalelerine yüzde 0,5 ile yüzde 1 oranında "Sıfır Atık Uygulama Bütçesi" eklenmesi gerektiğini kaydeden Oral, bu bütçenin yalnızca atık yönetimi faaliyetlerinde kullanılarak denetlenmesini önerdi.
Şantiyelerde sadece atık yönetiminden sorumlu personel istihdamının zorunlu hale getirilmesini isteyen Oral, proje başlangıcında "Atık Yönetim Planı" hazırlanması, şantiye sahasında karton ve plastik presi ile geçici depolama alanlarının kurulması ve atık yönetimi performansının hakediş süreçlerine entegre edilmesi gerektiğini bildirdi.