Gümüşhane Üniversitesi Kelkit Aydın Doğan Meslek Yüksekokulu Ulaştırma Hizmetleri Bölümü akademisyenleri Dr. Serdar Okan ve Öğr. Gör. Alperen Ağaç, Gümüşhane-Bayburt Havalimanı'nın bölgeye sağlayacağı katkıları, vatandaşların beklentilerini ve potansiyel yolcu talebini belirlemek amacıyla kapsamlı bir bilimsel saha araştırması gerçekleştirdi.
Havalimanının yapım süreci devam ederken toplumsal algıyı ölçmek amacıyla hazırlanan çalışma, 2024 yılında "Gümüşhane-Bayburt Havalimanı İnşasında Toplumsal Algılar, Talepler ve Potansiyel Etkilerinin Değerlendirilmesi ve Bir İsim Önerisi" adıyla kitap olarak yayımlandı.
685 Kişinin Katılımıyla Bilimsel Saha Araştırması Yapıldı
Dönemin Kelkit Ticaret Odası Başkanı Mustafa Servet Daltaban'ın veri toplama sürecindeki destekleriyle Haziran 2024'te yürütülen araştırmada, 511 çevrim içi ve 322 yüz yüze anket toplandı. Eksik veya hatalı doldurulan formların çıkarılmasının ardından elde edilen 685 geçerli anket, Sosyal Bilimler İçin İstatistik Paketi (SPSS) ve nitel veri analiz programı QDA Miner kullanılarak incelendi. Araştırmaya katılanların yüzde 72,8'ini Gümüşhane'de, yüzde 15,4'ünü Bayburt'ta, yüzde 11,8'ini ise çevre illerde yaşayan vatandaşlar oluşturdu.
Katılımcıların Yüzde 91,8'i Havalimanını Kullanacağını İfade Etti
Araştırma verilerine göre, katılımcıların yüzde 91,8'i (629 kişi) Gümüşhane-Bayburt Havalimanı hizmete açıldığında buradan uçuş gerçekleştireceğini belirtti. Daha önce en az bir kez uçakla seyahat ettiğini bildiren yüzde 92'lik kesimin (630 kişi) yüzde 51,1'inin Erzincan, yüzde 28,5'inin ise Trabzon Havalimanı'nı kullandığı tespit edildi. Katılımcıların yüzde 30,7'si yılda 10 ve üzeri uçuş gerçekleştirdiğini kaydetti.
"Bir Havalimanının Başarısı Doldurulan Koltuklarla Ölçülür"
Öğr. Gör. Alperen Ağaç, havalimanının sürdürülebilirliği açısından yolcu talebinin önemine işaret ederek şunları söyledi:
"Bir havalimanının başarısı pistin uzunluğuyla değil, doldurulan koltuklarla ölçülür. Bu araştırma bize bölgede uçuşa hazır bir yolcu tabanı olduğunu gösteriyor. Boş yapılan bir sefer, yakıttan ekip maliyetine kadar milli bir kayıp demek. Bu yüzden talebin nerede yoğunlaştığını önceden bilmek, havalimanını sürdürülebilir kılmanın ilk şartıdır."
Yeni Havalimanı Bölge Halkının İlk Tercihi Oldu
Havalimanı açıldığında hangi meydanı tercih edecekleri sorulan katılımcıların yüzde 88,5'i (606 kişi) Gümüşhane-Bayburt Havalimanı yanıtını verdi. Trabzon Havalimanı'nı seçenlerin oranı yüzde 6,4, Erzincan Havalimanı'nı seçenlerin oranı ise yüzde 5,1'de kaldı. Ulaşım mesafeleri incelendiğinde, Kelkit'ten Erzincan Havalimanı'na 78 kilometre, Trabzon Havalimanı'na ise 151 kilometre olan mesafenin, yeni havalimanıyla 38 kilometreye ve yaklaşık 29 dakikaya düşeceği hesaplandı.
"Kış Şartlarında Alternatif Bir Meydan Olabilir"
Dr. Serdar Okan, havalimanının çevre iller için stratejik konumuna değinerek şu değerlendirmede bulundu:
"Havalimanının konumu operasyonel açıdan da önemli bir avantaj sunuyor. Kış aylarında hava muhalefeti nedeniyle yaşanabilecek yönelme, yani divert durumlarında, Gümüşhane-Bayburt Havalimanı Erzincan ve Trabzon için alternatif bir meydan olabilir. Bölge halkı için de kış şartlarında ikinci bir seçenek anlamına geliyor."
İsim Önerisinde "Dede Korkut Havalimanı" İlk Sırada Yer Aldı
Katılımcılara sunulan dört isim önerisi arasında yüzde 40,6 (278 kişi) ile "Dede Korkut Havalimanı" birinci sıraya yerleşti. Diğer seçeneklerden "Gümüşhanevi Havalimanı" yüzde 32,5, "Lütfi Doğan Havalimanı" yüzde 19,7 ve "Ağlarbaba Havalimanı" yüzde 7,2 oy aldı.
"Bir Havalimanının Adı Bölgenin Dünyaya Söylediği İlk Cümledir"
Öğr. Gör. Alperen Ağaç, isim anketinin bölgenin ortak kültürel hafızasını yansıtmak amacıyla yapıldığını vurgulayarak şu ifadeleri kullandı: "Bir havalimanının adı, o bölgenin dünyaya söylediği ilk cümledir. İsim önerisini yöre halkının görüşüne sunmamızın nedeni, bu projeye bölgenin kimliğinin ve ortak hafızasının yansımasını istememizdi. Dede Korkut ismi iki ilimizin kültürel belleğinde güçlü bir yere sahip. Sonuç, halkın sahiplenmeye hazır olduğunu gösteriyor. Bu isimlendirme konusunda yetkili kurumların takdiri elbette belirleyici olacaktır."
Toplumsal Destek Yüzde 96,6 Seviyesinde Ölçüldü
Araştırmaya katılanların yüzde 76,9'u havalimanını "çok gerekli", yüzde 19,7'si ise "gerekli" bularak toplamda yüzde 96,6 oranında destek verdi. Havalimanının iki ilin ekonomik gelişimine kesinlikle katkı sağlayacağını düşünenlerin oranı yüzde 81,5 olurken, katılımcıların yüzde 19,7'lik bölümü çevre kirliliği, gürültü ve trafik konularındaki kaygılarını dile getirdi.
"Çevre, Gürültü ve Trafik Kaygılarını Dikkate Almak Gerekiyor"
Öğr. Gör. Alperen Ağaç, vatandaşların beklentileri kadar kaygılarının da yönetilmesi gerektiğini belirterek şunları kaydetti:
"İnsanlar bir yatırımı hayatlarına dokunduğunu hissettiklerinde sahiplenir. Katılımcıların yüzde 96,6'sının havalimanını gerekli bulması, projenin bölgede güçlü bir toplumsal kabul gördüğünü ortaya koyuyor. Bununla birlikte ankette dile getirilen çevre, gürültü ve trafik kaygılarını da dikkate almak, kamuoyuyla açık ve düzenli bir iletişim yürütmek gerekiyor."
İstanbul ve Ankara İlk Sıradaki Uçuş Noktaları
Katılımcıların doğrudan uçuş talep ettiği şehirler sıralamasında İstanbul yüzde 87,7 ile ilk sırada yer alırken, Ankara yüzde 79,5, İzmir yüzde 43,9, Antalya yüzde 37,8 ve Adana yüzde 8,6 oranında tercih edildi. Öte yandan havalimanına Köse'den 10, Demirözü'nden 20, Kelkit'ten 29, Bayburt merkezden 37, Aydıntepe'den 45, Şiran'dan 50 ve Gümüşhane merkezden 51 dakikada ulaşılabileceği belirlendi.
"Bölgenin Tanıtım ve İletişim Kapısıdır"
Araştırmacılar, havalimanının sürdürülebilirliği için açılış döneminde havayolu şirketlerine vergi muafiyeti sağlanması, Ankara üzerinden küçük uçaklarla besleyici hat modeli uygulanması ve Kelkit fasulyesi ile pestil-köme gibi coğrafi işaretli ürünlerin hava kargo ile pazarlara ulaştırılması önerilerini sundu. Öğr. Gör. Alperen Ağaç, havalimanının tanıtım gücüne ilişkin şu sözleri paylaştı: “Havalimanı yalnızca bir ulaşım altyapısı değil, bölgenin tanıtım ve iletişim kapısıdır. Kelkit fasulyesinden pestile, Baksı Müzesi'nden Aydıntepe Yeraltı Şehri'ne, Santa Harabeleri'nden Karaca Mağarası'na kadar sahip olduğumuz değerlerin ülke geneline ulaşması için bu kapıyı güçlü bir iletişim diliyle birlikte açmalıyız.”