Gümüşhane Üniversitesi Tarih Bölümü öncülüğünde, alanında uzman akademisyen ve araştırmacıların katkılarıyla hazırlanan "İlk Çağ’dan Günümüze Gümüşhane Tarihi" adlı eser yayımlandı.
Şehrin tarihî geçmişini bilimsel bir perspektifle kayıt altına almak ve bugüne kadar dağınık şekilde yürütülen çalışmaları tek bir kaynakta bir araya getirmek amacıyla hazırlanan çalışma, yerel tarih literatürüne kazandırıldı.
Editörlüğünü Doç. Dr. Merve Karaçay Türkal’ın üstlendiği kitap, tarihçilerin ortak emeğiyle ortaya çıktı.
İLK ÇAĞ’DAN CUMHURİYET’E KAPSAMLI İNCELEME
Beş ana kısım ve 18 bölümden oluşan eser, Gümüşhane ve çevresinin tarihini İlk Çağ’dan 1950’li yıllara uzanan geniş bir zaman diliminde inceliyor. Kitabın Eski Çağ bölümünde Karaz Kültürü, Urartu, Pers ve Pontos dönemleri ile bölgenin askerî ve stratejik önemi ele alındı. Özellikle Roma döneminde bölgeyi denetim altında tutan Satala Garnizonu, arkeolojik veriler ve tarihî kaynaklar üzerinden değerlendirildi.
Orta Çağ bölümünde Bizans döneminden Selçuklu, Saltuklu ve Mengücekli hâkimiyetlerine, Kelkit Vadisi’nin stratejik konumundan Çepni Türkmenlerinin bölgedeki iskân faaliyetlerine kadar Gümüşhane’nin siyasi ve sosyal dönüşümü aktarıldı.
Yeni Çağ bölümünde Osmanlı hâkimiyetiyle ortaya çıkan idari yapı, tahrir ve avârız defterleri üzerinden bölgenin demografik özellikleri ve madencilik faaliyetleri değerlendirildi. Yakın Çağ bölümünde Trabzon Vilayet Salnameleri, nüfus kayıtları ve Avrupalı seyyahların gözlemleri üzerinden şehrin 19. yüzyıldaki yapısı ortaya konuldu. Cumhuriyet Dönemi bölümünde ise Harşit Savunması, eğitim hayatı ve yerel yönetimlerin gelişimi tarihsel belgeler ışığında işlendi.
GENİŞ KAYNAK ÇEŞİTLİLİĞİ VE BİLİMSEL DİSİPLİN
Eserin dikkat çeken yönlerinden biri olarak dayandığı geniş kaynak çeşitliliği gösterildi. Arkeolojik yüzey araştırmalarından kroniklere, Osmanlı tahrir ve mühimme defterlerinden seyahatnamelere, Trabzon Vilayet Salnameleri’nden Cumhuriyet dönemi resmi belgelerine, maarif istatistiklerinden belediye kayıtlarına kadar çok sayıda kaynak çalışmada bir araya getirildi. Bu yönüyle eser, şehrin tarihi, sosyal, ekonomik, kültürel ve idari gelişimini bütüncül biçimde değerlendiren akademik bir başvuru kaynağı niteliği kazandı.
REKTÖR PROF. DR. OKTAY YILDIZ: "GÜMÜŞHANE SÖNMEYECEK BİR OCAKTIR"
Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Gümüşhane Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Oktay Yıldız, eserin kent açısından önemli bir boşluğu doldurduğunu belirtti. Rektör Prof. Dr. Yıldız, eserin takdim yazısında şu ifadelere yer verdi: "Gümüşhane’nin maziye sarkan köklerine dair yapılan çalışmalar, uzun yıllar boyunca parça parça bir görünüm arz etmiştir. Dünden bugüne antik çağlardan Cumhuriyet'in ilk yıllarına uzanan o muazzam zaman dilimini bütüncül bir manzume halinde ele alan kapsamlı bir başvuru kaynağının eksikliği hissedilmiştir. Elinizdeki bu eser, Gümüşhane’nin tarihî derinliğini, ilmî bir disiplinle kayıt altına almak ve bu tarihî boşluğu ikmal etmek amacıyla vücuda getirilmiştir."
Eserin yalnızca yerel tarih açısından değil, Anadolu tarihinin farklı meselelerinin anlaşılması bakımından da önemli bir kaynak olduğunu vurgulayan Prof. Dr. Yıldız, değerlendirmesini şu sözlerle tamamladı: "Gümüşhane, sadece bir şehir değil; bir duyuş, bir duruş ve sönmeyecek bir ocaktır."
Rektör Prof. Dr. Oktay Yıldız, kitabın hazırlanmasında emeği geçen editör Doç. Dr. Merve Karaçay Türkal ile Öğr. Gör. Serhat Doğan ve tüm akademisyenlere teşekkür etti.
