Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk’ün ebediyete intikalinin 88. yıl dönümünde, Gümüşhane Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Konferans Salonu önemli bir bilimsel etkinliğe ev sahipliği yaptı.
Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü ile Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Bölümü ortaklığında düzenlenen "Batı Basınında Atatürk’ün Ölümü" başlıklı konferansa akademik kadro ve öğrenciler yoğun ilgi gösterdi.
Programın konuşmacılığını Gümüşhane Üniversitesi öğretim üyesi Doç. Dr. Şenay Yanar üstlendi.
Konferansın açılışında Atatürk’ün askeri ve siyasi mücadelelerle dolu devasa yaşamına dikkat çekildi. Bugün televizyon programlarından kitap çalışmalarına kadar geniş bir yelpazede onun düşünce dünyasının derinliğinin görüldüğü vurgulandı.
Sekiz yıllık araştırmasını güncel verilerle harmanlayarak sunan Doç. Dr. Şenay Yanar, derli toplu yapılan son çalışmalara göre 10 Kasım günü haberlerin henüz basına tam yansımadığını, ölüm ve sonrasında yönetime kimin geçeceğine dair haberlerin 11 Kasım tarihli yerli ve yabancı basında netleşerek toplam 211 haberle yer bulduğunu aktardı.
"İsyancı General" Tanımlamasından Ulusal Kahramanlığa
Doç. Dr. Şenay Yanar, Atatürk’ün Batı medyasındaki algı değişimini detaylarıyla paylaştı. Atatürk’ün Batı basınında ilk olarak I. Dünya Savaşı yıllarında "Anafartalar Kahramanı", Millî Mücadele’nin ilk günlerinde "İsyancı General" ve ardından ulusal direnişin kahramanı olarak yer aldığını belirtti.
1919 yazından 1938 sonbaharına kadar dünya basınında geniş yer edinen Atatürk hakkında, henüz 1922 yılında ve ortada hiçbir sağlık sorunu yokken Chicago Daily Tribune ve New York Times gibi Amerikan gazetelerinde "Mustafa Kemal öldürüldü mü?" başlığıyla asılsız haberler yapıldığını hatırlatan Yanar, bu yayınların Millî Mücadele hareketini zayıflatma amacı taşıyabileceğini dile getirdi. Batı basınında bu yanlış bilgilere dair herhangi bir tekzip yayınlanmadığı da kaydedildi.
1929 Felç İddiaları ve Tarihi Balkon Mesajı
Atatürk’ün Trablusgarp Dönemi’nden itibaren taşıdığı göz rahatsızlıkları, cephelerdeki yoğun mesaisi ve 1927’deki koroner spazm gibi gerçek sağlık sorunlarının Avrupa’da abartılı dedikodulara zemin hazırladığı ifade edildi.
Özellikle 1929 yılı Ağustos ayında çıkan felç iddialarına yanıt olarak Atatürk’ün, Fethi Okyar’ın evinin balkonundan halka seslendiğini belirten Yanar, onun şu sözlerini aktardı: "Gördüğünüz tüm yurttaşlarımı, hayatımı sizlerin geleceğine adamış bu adamın sağlığının yerinde olduğunu ve daha uzun seneler sizin için çalışacağını söyleyiniz."
Atatürk'ün bu hitabıyla halkı sakinleştirdiğini vurgulayan Yanar, Atatürk’ün tarihi mesajındaki "Beni görmek demek mutlaka yüzümü görmek demek değildir; benim fikirlerimi, benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız bu yeterlidir" ifadelerine dikkat çekti.
1938 Sonbaharı: Dünya Basınında Yankılanan Yas
1938 yılının bahar aylarından itibaren yabancı basındaki haberlerin gerçek sağlık durumunu yansıttığını belirten Doç. Dr. Şenay Yanar; Fransız Le Figaro ve Le Matin ile İngiliz The Times ve The Irish Times gibi gazetelerin vefatı ilk sayfalarından detaylı biyografilerle verdiğini söyledi.
Savaşılan Yunanistan’da bayrakların yarıya indirildiğini aktaran Yanar, Yunanistan Başbakanı Metaxas’ın "Atatürk sadece modern Türkiye’nin değil, Türk-Yunan barışının da mimarıdır" ifadesini ve Macaristan Parlamentosu'nun özel oturum düzenlemesini uluslararası vefanın örnekleri olarak sıraladı.
Anadolu basınının "Ölümleri yenen bir yiğit öldü bugün" manşetleriyle derin yası duyurduğunu kaydeden Yanar; vefatın ardından Ankara Meclisi ve Tan gazetesi öncülüğünde Çankaya Köşkü’nün müze yapılması, Gençliğe Hitabe’nin kitaplarda yer alması ve adının yaşatılması önerilerinin gündeme geldiğini ifade etti. Program, Atatürk'ün rahmet ve saygıyla anılmasıyla sona erdi.
Haber: Burak Buğra Üzüm
