Geçen haftaki makalemizde Gümüşhanede hizmet üretiminde bireysellikten bilimselliğe geçmenin zorunlu olduğunu yazmıştım.
Çünkü bilimsel çalışması yapılmayan projelerle hizmet üretirken; mevcut hizmetleri tehlikeye atmak, kamu kaynaklarını zarara uğratmak ve vatandaşın can güvenliğini riske sokmak, üzerinde ciddiyetle durulması gereken bir yönetim sorunudur.
Gümüşhane’de yaşanan olay, tam da böyle bir sorgulamayı beraberinde getirdi.
Harşit Çayı kenarında belediye tarafından yürütülen otopark çalışması kapsamında, istinat duvarı yapmak amacıyla kazı gerçekleştirildi. Ancak duvarın dibine kadar ilerleyen kazı çalışmasıyla zeminin doğal desteği ortadan kaldırıldı. Duvarın altındaki zeminin boşalması sonucunda yaklaşık 10 metrelik istinat duvarı çöktü. Duvarla birlikte üzerindeki kaldırım ve ana yolun önemli bir bölümü de yıkıldı.
Kaldırımda ve yolda kimsenin bulunmaması, çok işlek olan bu yolda, büyük bir facia yaşanmasını önlemiştir. Ancak bu durum ihmalin büyüklüğüne gölge düşürmemelidir.
Bir duvar yapmak için kazılan zeminin, şehrin ana yolunu da beraberinde çökertmesi, üzerinde düşünülmesi gereken ciddi bir belediyecilik sorunudur.
Şimdi sormak gerekiyor: Bir istinat duvarının hemen dibinde kazı yapılırken, bu duvarın ve üzerindeki ana yolun güvenliği nasıl hesap edilmez?
Zeminin taşıma kapasitesi, suyun etkisi, kazının derinliği ve çevredeki yapıların güvenliği önceden değerlendirilmedi mi?
Kazı sırasında gerekli tahkimat, destekleme ve drenaj tedbirleri alındı mı?
Çalışma, uzman mühendislerin gözetiminde ve projeye uygun şekilde mi yürütüldü?
Bunlar teknik ayrıntı gibi görülebilir. Oysa bugün yaşanan çöküşün arkasındaki asıl mesele, bu soruların cevaplarında saklı.
Gümüşhane’nin coğrafi yapısı ortada. Dar vadiler, eğimli araziler, dere yatakları ve istinat duvarları, şehirde gerçekleştirilen her türlü altyapı ve inşaat çalışmasında özel mühendislik hassasiyeti gerektiriyor. Böyle bir şehirde kazı yapmak, iş makinesini sahaya indirip toprağı kaldırmaktan ibaret olamaz. Her müdahalenin öncesinde teknik hesaplama, uygulama sırasında sürekli kontrol ve olası risklere karşı önlem gerekir.
Üstelik mesele yalnızca bugün yaşanan olayla da sınırlı değil. Şehirde gerçekleştirilen altyapı ve üstyapı çalışmalarında planlama, koordinasyon ve denetim anlayışının yeniden gözden geçirilmesi gerekiyor. Bir işin başlatılması kadar, nasıl yapılacağını bilmek ve yapım sürecini denetlemek de önemlidir.
Belediyecilik; iş makinesinin çalışması, betonun dökülmesi, açılış yapılması ve hizmet fotoğraflarının paylaşılmasıyla ölçülmez.
Asıl başarı, yapılan işin tekniğine uygun, güvenli ve kalıcı olmasıdır.
Şimdi belediyeden ya da kazı çalışmasını yaptığı söylenen Karayolları yetkililerinden beklenen, çökmenin nedenlerini bütün yönleriyle açıklaması, projeyi ve uygulamayı teknik incelemeye açması, varsa kusur ve ihmalleri ortaya çıkarmasıdır. Ayrıca oluşan zararın nasıl karşılanacağı ve benzer olayların yaşanmaması için hangi tedbirlerin alınacağı da kamuoyuyla paylaşılmalıdır.
Çünkü kamu kaynaklarıyla yapılan bir hatanın bedelini, yeniden kamu ödememelidir.
Sonuçta mesele yalnızca çöken bir yol, yıkılan bir duvar veya zarar gören bir kaldırım değildir. Mesele, kamu işlerinin hangi anlayışla planlandığı, hangi teknik yeterlilikle yürütüldüğü ve ne ölçüde denetlendiğidir.
Asıl çöken; hizmet anlayışındaki plansızlık, öngörüsüzlük ve denetimsizliktir.
13.11.2026 Av. Ali Haydar DERELİ
