DOĞU KARADENİZ’İN SESSİZ ALARMI
Adalet Bakanlığı’nın 2025 yılı verileri ilginç bir tablo ortaya koyuyor. Trabzon, Giresun, Ordu, Rize, Artvin ve Gümüşhane’yi kapsayan Doğu Karadeniz Bölgesi’nde özel kanunlara göre açılan ceza davalarında ilk sırayı kaçakçılık suçları alıyor.
İkinci sırada silah suçları, üçüncü sırada ise orman kanununa muhalefet var.
Bu tabloya sadece adli bir istatistik olarak bakmak mümkün. Ancak asıl soru şu:
Bu rakamlar bize bölgenin suç haritasını mı gösteriyor, yoksa ekonomik ve sosyal gerçeklerini mi?
Çünkü suç, çoğu zaman tek başına ortaya çıkan bir olgu değildir. Toplumun ekonomik yapısı, coğrafi şartları ve sosyal dinamikleriyle yakından ilişkilidir.
Doğu Karadeniz’in dağlık yapısı, sınır ticaretine yakınlığı ve yıllardır yaşadığı ekonomik daralma düşünüldüğünde kaçakçılık suçlarının üst sıralarda yer alması tesadüf değildir.
Özellikle Gümüşhane gibi nüfusu sürekli azalan, gençleri büyük şehirlere göç eden ve yatırım çekmekte zorlanan illerde ekonomik faaliyet alanlarının daralması, kayıt dışı ekonomik faaliyetlere yönelimi artırabilmektedir.
Elbette hiçbir ekonomik gerekçe suçu meşru göstermez.
Ancak suçun nedenlerini anlamadan yalnızca sonuçlarıyla mücadele etmek de mümkün değildir.
Daha dikkat çekici olan ise Ateşli Silahlar Kanunu kapsamındaki davaların yüksekliğidir.
Doğu Karadeniz’de silah taşımanın bazı çevrelerde kültürel bir alışkanlık olarak görülmesi, ruhsatsız silah kullanımına ilişkin davaların artmasında etkili olabilir. Ancak bunun artık bir kültür tartışmasından çok kamu güvenliği meselesi olduğu açıktır.
Orman suçlarının Türkiye ortalamasının üzerinde çıkması ise ayrı bir alarmdır.
Bölgenin en büyük zenginliklerinden biri olan ormanların aynı zamanda en fazla ihlal edilen alanlardan biri hâline gelmesi, çevre politikalarının ve denetim mekanizmalarının yeniden gözden geçirilmesini gerektiriyor.
Fakat bütün bu rakamların arkasında daha büyük bir gerçek yatıyor:
Ekonomik olarak güçlenen toplumlarda suçun niteliği değişir; ekonomik olarak gerileyen toplumlarda ise suçun miktarı ve görünürlüğü artar.
Bugün Doğu Karadeniz’in temel sorunu kaçakçılık dosyalarının çokluğu değildir.
Asıl sorun, gençlerin iş bulmak için memleketlerini terk etmek zorunda kalmalarıdır.
Asıl sorun, üretimin yeterince artmamasıdır.
Asıl sorun, yıllardır konuşulan kalkınma projelerinin birçoğunun hayata geçirilememesidir.
İnsanlara yeterli ekonomik fırsat sunamazsanız, yalnızca adliyelerin yükünü artırırsınız.
Bu nedenle suç istatistiklerini okurken sadece mahkeme dosyalarına değil, işsizlik rakamlarına, göç verilerine ve yatırım istatistiklerine de bakmak gerekir.
Çünkü bazen bir bölgenin suç haritası, aslında onun ekonomik fotoğrafıdır.
19.06.2026 Av. Ali Haydar DERELİ
