Türkiye Cumhuriyeti 103 yaşında. Cumhuriyetimizin kuruluş günü bütün milletimize kutlu olsun.
Türkiye Cumhuriyetimiz 29 Ekim 1923 tarihinde kuruldu. Kurucu liderimiz Mustafa Kemal ATATÜRK’TÜR. Onun için Atatürk ve Türkiye Cumhuriyeti birbirinden ayrılmaz iki önemli kavram ve tarihi gerçektir.
Cumhuriyetten önce eski Türklerde devlet yönetimi babadan oğla geçen bir saltanat yönetimiydi. Fakat Atatürk ile birlikte bu durum kökten değişti. Atatürk ile birlikte Türkler, Cumhuriyet yönetimine kavuştu. Yani devleti yönetecekleri halk seçip başa getirecek. Ve bu sistem tam 103 yıldır Türkiye’de işliyor. Bunun yanında 1950 yılında çok partili demokratik sisteme geçerek Cumhuriyet’i demokrasi ile taçlandırdık. Bizim beklenti ve amacımız da dünya durdukça bu demokratik Cumhuriyetimizin korunması ve yaşatılması olmalıdır.
Saltanat sistemi daha çok Hıristiyanlık kültürüne uygundur. Çünkü o sistemde krallar kendilerini Tanrı’nın yeryüzündeki temsilcileri ve oğulları görürlerdi.
Oysa İslam’da örnek alınması gereken özellikle Dört Halife döneminde Halifeler seçimle ve istişare (görüşme, danışma) yoluyla iş başına gelirlerdi. Fakat bu durum da Muaviye döneminde değişti ve saltanat dönemine geri dönüldü.
Sonuç olarak Türkiye Cumhuriyeti’nin kurulması ile birlikte Saltanat yönetimi sona erdi. Onun yerini parlamenter, demokratik, laik, sosyal bir hukuk devlet sistemi aldı.
Bakınız bu konuda ATATÜRK diyor ki: “Türk Milletinin karakter ve adetlerine en uygun olan idare, Cumhuriyet idaresidir. Cumhuriyet, kimsesizlerin kimsesidir.”
Yani sosyal devletin kurulması ve egemenliğin millete ait olmasıdır. Bu konuda da Atatürk diyor ki: “Egemenlik kayıtsız şartsız milletindir.” Bu söz de gerek Cumhuriyetimizin gerekse de demokrasimizin temelini oluşturmaktadır.
İLBER ORTAYLI’NIN KİTABI
Unutulmaz tarihçi İlber Ortaylı Hocamızın ATATÜRK VE DÜNYASI isimli kitabında Cumhuriyetimizi şöyle anlatıyor:
“Cumhuriyet devamlılıktır. Osmanlı; Türklerin imparatorluğuydu, bu da Türklerin cumhuriyetidir. Türkiye Cumhuriyeti’nin hiçbir yerde örneği yoktur. Türkiye Cumhuriyeti, kuruluş itibarıyla, belirli bir otoriter yapıyla belirli kabiliyetteki dar grubun teşkilatlandırdığı bir tarz-ı idaredir. Birinci Dünya Savaşındaki mağlubiyetten sonra Cumhuriyeti kuran harekât bir direniş gösterdi ve konumunu hak etti. Oysa mağlup olan devletlerden hiçbiri böyle bir direniş gösterememişti. O ülkeler galiplerin dayattıkları antlaşmaları kabul ettiler ama Türkiye direndi. Bu memleket kendi isteklerinde diretti ve o direnişi örgütleyip kumandayı elinde tutanlar Cumhuriyet rejimine geçti. Mustafa Kemal ve arkadaşları, “Türkiye Devleti’nin şekli hükümeti cumhuriyettir. Cumhur reisi devletin reisidir. Ve TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi) azaları (üyeleri) arasından seçilir” diyerek yönetim şeklini ifade etmişlerdir.
Cumhuriyet bugün oturmuş bir rejimdir ama bugün itibarıyla mahiyetine karşı olanlar var. Üstelik içeride birtakım gruplar ve dışarıda da herkes Türkiye’nin dostu değildi. Ve Türkiye’nin huzurunu bozmaktaydılar. TBMM artık halef bir devlet olarak (yani Osmanlının yerine gelerek) bunun üstesinden gelecektir.”
Evet, büyük tarihçi değerli İlber Hocamızın da yazdığı gibi Kurtuluş Savaşını kazanan, Cumhuriyeti ve Demokrasiyi kuran bu Türk Milleti, elbette ki Türkiye Cumhuriyeti’ni de ilelebet sonsuza kadar yaşatacaktır.
Yaşasın CUMHURİYET.
Bekir CEBECİ
Trabzon, 27 Ekim 2026
e-mail: [email protected]
