Matematikte bir terim vardır: Standart sapma. Verilerin ortalamadan ne kadar uzaklaştığını, kısacası o dağılımın karakterini söyler bize. Hayat da tıpkı böyledir; hiçbir zaman dümdüz, tekdüze, kusursuz bir çizgide ilerlemez.
Kabul edelim ki insan, her an kusursuz olma baskısıyla yaşayan, bu yüzden de en çok kendi canını acıtan bir varlık. Oysa en gelişmiş makinelerde, en hassas dijital cihazlarda bile üretim asla kusursuz bir tekdüzelikle gerçekleşmez. Bir fabrikanın bandından çıkan parça için bile önceden belirlenmiş bir ortalama değer, bir "hata payı" vardır. Makine dediğin bile kendine bu toleransı tanır da, etten kemikten yaratılmış insan kendi zayıflıklarına, iniş çıkışlarına neden bu kadar acımasız davranır?
Bazen günlerimizin her anı muazzam geçer; zihnimiz berrak, enerjimiz yerindedir. Bazen de öyle yorgun, öyle eksik hissederiz ki ,gün adeta bir azap gibi akar. Ama hayatın ritmi tam da bu standart sapmaya yaslanır. Doğal yaşam bu pozitif ve negatif sapmaları gerekli kılar. Her günümüz aynı, her işimiz mükemmel olamaz.
Üniversitelerde; sınav notları bir çan eğrisine (normal dağılım) göre değerlendirilirdi. Sınıfın büyük bir kısmı ortalamada, o tepe noktasında yığılır kalırdı. Ama herkes orada olamazdı; kimisi o zirvenin çok üzerine çıkar, kimisi de altında kalırdı. Matematik bize bu dağılımın "normal" olduğunu, hayatın tabiatında çeşitliliğin esas olduğunu söyler durur.
Aslında hayatımızın monotonluğundan bizi kurtaran, rutinleri bozan, onu şiirsel kılan şey de tam olarak o pozitif sapmalardır. Ve hatta negatif sapmalar da bize çok şey öğretir; oradan ders çıkarır, olgunlaşırız. Bu, hayatın kendine has ritmidir. Mükemmellik baskısından kurtulmamız, ancak "hata yapma payını" kabullenmemizle mümkündür.
Kendimize ve birbirimize bir sapma payı tanımak, ruhumuza huzur getirecektir. Kusurlarımızla, iniş çıkışlarımızla, o dağılımın doğal birer parçasıyız. Ortalama insan bazen ortalarda gezer, bazen pozitif yöne sapar, bazen de negatif yöne meyleder. Hep istiyoruz ki her şey her an çok iyi olsun; fakat bu dalgalanmaları ve hayatın bu ritmini kabul etmek zorundayız.
Matematikteki o soyut gibi görünen standart sapma, aslında bizim günlük yaşantımızın ta kendisidir. Biraz olsun bu konudaki görüşlerimi, matematiğin hayatla olan bu sıcak bağını sizlerle paylaşmak istedim.
Umarım kendimizi ve hayatı, tüm bu sapmalarıyla çok güzel bir şekilde kucaklarız.
Selamlar, sevgiler...
