Öncelikle bir hususu özellikle hatırlatma gereği duyuyorum. Pek çoğunuzun da bildiği gibi dinimiz İslam’ın ilk mesajları şunlardır:
İlk Vahiy: Hira Mağarası’nda Hz. Muhammed’e indirilen Alâk Suresi'nin ilk 5 ayetidir.
İlk Ayet: "Yaratan Rabbinin adıyla oku!" (İkra' bismi rabbikellezi halak).
Bu emir yalnızca kâğıt üzerindeki bir yazıyı okumakla sınırlı olmayıp yaratılanı, kâinatı, hayatı ve ilmi okumayı, anlamayı ve Allah'ın adıyla idrak etmeyi de içerir. İlk 5 ayette ayrıca kalemin önemi vurgulanarak ilmin ve bilginin değeri öne çıkarılır. O hâlde ilk işimiz okumak olmalıdır. Şayet okumuyorsak susmalıyız. Çünkü okumayan insan başkasının yön verdiği kişiye dönüşür. Bu da beynini kiraya vermek, at gözlüğü takmayı beraberinde getirir. Bu anlamlı günde herkesi okumaya ve yalanlardan, hurafelerden uzaklaşmaya davet ediyorum.
Her takvim yaprağı 10 Kasım’ı gösterdiğinde, ülkemizin dört bir yanında tarifsiz bir sessizlik, derin bir hüzün kaplar içimizi. Saatler 09:05’i gösterdiğinde sirenler çalar, hayat durur; gözler dolar, yürekler bir kez daha aynı büyük eksiklikle çarpar. Ancak bu hüzün, sıradan bir gidişin, unutuluşun ya da çaresizliğin hüznü değildir. Çünkü bazı insanlar sadece bu dünyadan fiziksel olarak göç ederler; fikirleri, eserleri, idealleri ve açtıkları çığır bu topraklarda kök saldığı sürece yaşamaya devam ederler. İşte bu yüzden, bu anlamlı günde akla gelen ilk gerçek şudur:
Ölmedin ki yasını tutalım. Bizimkisi özlemek, bizimkisi ilkelerini anlama çabası, bizimkisi kurduğun devleti yaşatma, muasır medeniyet seviyesine çıkarma ideali, bizimkisi senin hayatta en hakiki mürşit diyerek yücelttiğin ilim, bilim, teknoloji yolunda ilerleme arzusu... Büyük bir liderin ve komutanın hatırası karşısında dururken, asıl yapmamız gerekenin yalnızca ağlamak değil, anlamak olduğunu idrak ederiz. O’nun bıraktığı miras, ezberlenen cümlelerden ibaret değil; akıl ve bilimin rehberliğinde sürekli ileriye bakan dinamik bir zihniyettir.
Bizimkisi senin hayallerine erişebilme ve senin aydınlık ufkuna erişebilme ülküsü. Bizimkisi senin Türk tarihine, Türk diline, Türk kültürüne duyduğun ilgiyi, sevgiyi, bağlılığı hissedebilme çabası... Köklerimize sahip çıkmak, diliyle, tarihiyle ve kültürüyle onurlu bir millet olmanın bilincini taşımak, kurucumuzun bizlere miras bıraktığı en değerli hazinelerdendir. Bu bilinci yaşatmak, geçmişimizle geleceğimiz arasında kurduğumuz en sağlam köprüdür.
Bizimkisi senin Türk kadınına verdiğin değeri, şerefli duruşu idrak edebilme gayreti. Bizimkisi senin gerçekleştirdiklerini koruyabilme hedefi. Toplumun her kesimini hak ettiği değere kavuşturan, kadını hayatın ve üretimin merkezine alan o ileri görüşlü vizyon, bugün hâlâ yolumuzu aydınlatmaktadır. Kazanımlarımızı korumak ve daha ileriye taşımak, hepimizin omuzlarındaki en büyük sorumluluktur.
Bizimkisi senin emanetin Cumhuriyeti aydınlık yarınlara götürebilme, muasır medeniyet düzeyine eriştirme fikri. Bizimkisi Türk ırkının seçkin, cesur, çalışkan, ilkeli, vatansever Başbuğuna duyulan özlem ve hayranlıktır. Cumhuriyet, yalnızca bir yönetim şekli değil; kimsesizlerin kimsesi, aklın ve iradenin özgürleştiği büyük bir uygarlık projesidir. Onu korumak ve muasır medeniyet seviyesinin de üzerine çıkarmak, O'na duyulan hayranlığın en somut kanıtıdır.
Türk var oldukça kalbimizde yaşayacaksın. Senin değiminle ‘Ne mutlu Türk'üm diyene!’
Mustafa Kemal Atatürk’ün İslamiyet ve din anlayışı, dinin özündeki yüksek ahlakı ve insanî değerleri esas alan bir bakış açısıyla şekillenmiştir. Onun bu konudaki düşüncelerini en net şekilde yansıtan sözleri, dinin akılla ve çağdaşlıkla olan uyumunu gözler önüne serer:
Din bir vicdan meselesidir. Herkes vicdanının emrine uymakta serbesttir. Biz dine saygı gösteririz. Dini düşünceye ve inançlara karşı değiliz, aksine fen ve ilimle bağdaşmasına taraftarız. Atatürk, dinin dogmalardan arındırılarak aklın ve bilimin ışığında yaşanması gerektiğine inanmış; İslam’ın akılcı, ilerici ve gerçeği arayan özünü sıkça vurgulamıştır.
O, İslam dinini sadece bir ibadet sistemi olarak değil, aynı zamanda toplumsal huzurun, kardeşliğin ve yüksek ahlakın en büyük teminatı olarak görmüştür:
Dinimiz sanıldığı gibi bilime aykırı değildir. Bilakis dinimiz ilim ve fen ile bağdaşır; her ikisi de aynı hakikate hizmet eder.
Özellikle Türk milletinin karakterine en uygun dinin İslam olduğunu ve onun en mükemmel şekilde yaşanabilmesi için hurafelerden, batıl inançlardan arındırılması gerektiğini şu sözleriyle ifade etmiştir:
Türkiye Cumhuriyeti’nde her vatandaş dinini, inancını serbestçe öğrenmekte, vicdanının sesini dinlemekte tamamen serbesttir. İslamiyet en akılcı ve en doğal dindir; bu yüzden dinimiz son din olmuştur. İslamiyet, aklı öven, çalışmayı emreden, cehaletle savaşan bir dindir.
Atatürk, dinin siyasi emellere alet edilmesine her zaman karşı çıkmış, dinin kutsallığının siyasî çıkarlardan üstün tutulması gerektiğini şu tarihi tespitiyle vurgulamıştır:
Din ve inanç, milletimizin en mukaddes duygusudur. Din ve vicdan hürriyeti her türlü taassuptan ve siyasî emellerden uzak tutulmalıdır.
Bugün, O’nun açtığı aydınlık yolda ilerlerken, İslam dininin barış, hoşgörü, ilim ve kardeşlik iklimini doğru anlamak; aklın ve bilimin rehberliğinde ülkemizi muasır medeniyet seviyesinin üzerine taşımak en büyük sorumluluğumuzdur.
“Din lüzumlu bir kurumdur. Dinsiz milletlerin devamına imkân yoktur. Yalnız şurası vardır ki din, Allah ile kul arasındaki bağlılıktır.” 1930
Atatürk’ün işaret ettiği gibi; ilimle aydınlanan, vicdanlarda özgürleşen ve ahlakla taçlanan bir inanç dünyası, milletimizin ebedi güvencesidir.
"Müslümanlık, en geniş manasıyla müsamahalı ve çağdaş bir dindir."
Atatürk, İslamiyet'in temelinde katılığın değil, aksine "en geniş manada" bir hoşgörünün bulunduğunu vurgulamaktadır. Bu ifade, dinin esas ruhunda insanları kucaklayan, farklılıklara saygı duyan bir anlayışın yer aldığını gösterir. "Çağdaş" nitelemesi, İslamiyet'in akla, ilme, ilerlemeye ve zamanın gereklerine ters düşmediğini; aksine çağın medeniyet seviyesiyle uyum içinde hareket edebilen evrensel bir din olduğunu ortaya koymaktadır.
"Din vardır ve lazımdır. Temeli çok sağlam bir dinimiz var. Malzemesi iyi fakat bina, uzun yüzyıllardır ihmale uğramış. Harçlar döküldükçe yeni harç yapıp binayı sağlamlaştırmak lüzumu duyulmamış. Aksine olarak birçok yabancı unsur -yorumlar, hurafeler- binayı daha fazla hırpalamış. Bugün bu binaya dokunulamaz, bina tamir de edilemez. Ancak zamanla çatlaklar derinleşecek ve sağlam temeller üstünde yeni bir bina kurmak lüzumu doğacaktır.”
"Malzemesi iyi fakat bina, uzun yüzyıllardır ihmale uğramış" benzetmesiyle uyumlu olarak, Atatürk İslam'ın asıl özünün (malzemesinin) mükemmel olduğunu, ancak zamanla dine sokulan yanlış yorumların ve hurafelerin (yabancı unsurların) dini aslından uzaklaştırıp hırpaladığını düşünmektedir. Dolayısıyla "çağdaşlık" vurgusu, dinin dogmatik ve bağnaz yorumlardan kurtarılarak özüne döndürülmesi gerekliliğine işaret eder.
“Din bir vicdan meselesidir. Herkes vicdanının sesine uymakta serbesttir. Biz dine saygı gösteririz. Düşünüşe ve düşünceye karşı değiliz. Biz sadece din işlerini, millet ve devlet işleriyle karıştırmamaya çalışıyor; kasta ve fiile dayanan bağnazca hareketlerden sakınıyoruz. Gericilere asla fırsat vermeyeceğiz."
"Din bir vicdan meselesidir" ve "Din ve mezhep hiçbir zaman politikaya alet olarak kullanılmaz" ifadeleriyle birlikte düşünüldüğünde, bu söz İslamiyet'in siyasi çıkarlara veya baskı araçlarına alet edilmemesi gereken, bireyin vicdanına ait yüce bir değer olarak görülmesi gerektiğinin altını çizer.
"Din ile hilafeti birbirinden ayırt etmek lazımdır. Birincisi ne kadar faydalıysa ikincisi o kadar lüzumsuz bir hâl almıştır. Hilafeti kaldırdığımız günden bugüne kadar kimsenin buna sahip çıkmaması, İslam dünyasının halife olmaksızın da yürüyeceğine ve yürümekte olduğuna en güzel misal değil midir?" (1932)
Atatürk, "din" olgusunu bireyin vicdanına hitap eden, ahlaki ve manevi yönüyle toplum için faydalı bir kurum olarak görürken ("Birincisi ne kadar faydalıysa"); hilafeti ise tarihsel süreçte siyasi bir makama dönüşmüş ve artık çağın ihtiyaçlarını karşılamayan işlevsiz bir yapı olarak tanımlamaktadır.
Hilafet makamının kaldırılmasının ardından İslam dünyasında bir boşluk doğmadığını ve kimsenin bu kuruma sahip çıkmadığını belirterek, dinin siyasi bir lidere (halifeye) bağlı olmaksızın da yaşatılabileceğini kanıtlamaktadır. Bu durum, dinin siyasi araçlardan ve otoritelerden bağımsızlaşmasının (laikliğin) hem din hem de toplum için en doğrusu olduğunun göstergesidir.
Hilafetin kaldırılması, dinin siyasetin ve devlet yönetiminin merkezi olmaktan çıkarılıp asli yerine (vicdanlara ve ahlaka) oturtulmasını sağlar. Atatürk burada, devlet işlerinin dini makamlar üzerinden değil, millet iradesi ve çağdaş esaslar üzerine kurulması gerektiğini savunmaktadır. Büyük lider Atatürk; dinin toplumsal ve manevi bir değer olarak her zaman gerekli ve saygıdeğer olduğunu, ancak dini politik bir iktidar aracı hâline getiren hilafet gibi siyasi kurumların çağ dışı kaldığını ve İslam dünyasının siyasi bir halifeye ihtiyaç duymadan da çağdaş değerlerle var olabileceğini ve ilerleyebileceğini ifade etmektedir.
"Din ve mezhep herkesin vicdanına kalmış bir iştir. Hiçbir kimseyi ne bir din ne de bir mezhebi kabule zorlayabilir. Din ve mezhep hiçbir zaman politikaya alet olarak kullanılmaz."
Din ve mezhep seçimi tamamen bireyin kendi vicdani tercihidir; hiç kimse bir inancı benimsemeye veya yaşamaya zorlanamaz. Dini duygu ve değerlerin politik çıkarlar için kullanılması engellenmeli, devlet yönetimi ile inanç alanları kesin olarak birbirinden uzak tutulmalıdır. Büyük Atatürk, inançlara saygı duyulan, kimsenin baskı görmediği ve dinin siyasi emellere araç edilmediği özgür ve adil bir toplum düzenini savunur.
"Bizim dinimiz, en makul ve tabii bir dindir. Ve ancak bundan dolayıdır ki son din olmuştur. Bir dinin tabii olabilmesi için akla, fenne, ilme ve mantığa uyması lazımdır. Bizim dinimiz bunlara tamamen uygundur. Müslümanların toplumsal hayatında hiç kimsenin özel bir sınıf hâlinde mevcudiyetini muhafazaya hakkı yoktur. Kendilerinde böyle bir hak görenler dinî emirlere uygun harekette bulunmuş olmazlar. Bizde ruhbanlık yoktur, hepimiz eşitiz ve dinimizin hükümlerini eşit olarak öğrenmeye mecburuz. Her fert dinini, din duygusunu, imanını öğrenmek için bir yere muhtaçtır. Orası da mekteptir." (İzmir'de halk ile konuşmasından, 31 Ocak 1923)
Büyük Önder burada İslam dininin akla, bilime ve mantığa tam anlamıyla uyduğunu, dinî istismara ve ruhbanlık sınıfına karşı toplumsal eşitliği savunduğunu, ayrıca din eğitiminin okul çatısı altında olması gerektiğini vurgulamaktadır.
"Bence bir defa her Müslüman İslami hükümleri bilmeye mecburdur. O hâlde okullarımızda zaten İslami hükümler öğreteceğiz. Lakin bunun dışında ve üstünde nasıl ki doktor, mühendis yetiştiriyor; ilmî meslekler erbabı yetiştiriyor isek tabii dinimizin bütün hasletlerini, felsefesini bilen âlim insanlara ihtiyacımız var. Fakat emin olalım ki bu insanları medrese odasından çıkaramayız ve eğitemeyiz." (İzmir'de halk ile konuşmasından, 2 Şubat 1923)
Bu sözleriyle Gazi Mustafa Kemal, her Müslümanın temel İslami hükümleri bilmesi gerektiğini, bu eğitimin okullarda verileceğini, ancak dinin felsefesini ve inceliklerini bilen uzman âlimlerin geleneksel medrese odalarından değil, modern ve çağdaş eğitim kurumlarından yetişmesi gerektiği düşüncesini savunmaktadır.
"Efendiler, saygıdeğer bilginler! Çok iyi bilelim ki bizim dinimizi bizden daha çok inceleyen onlardı. Bugün biliyoruz ki Arap'ta dinsizliği kendine meslek yapanlar vardır. Fakat bence, dinsizim diyen mutlaka dindardır. İnsanın dinsiz olmasına imkân yoktur. Bu bahiste daha çok yormak istemem. Yalnız bu sözü niçin söyledim, onu arz edeyim:
Dinsiz kimse olmaz. Bu genelleme içinde şu din ya da bu din demek değildir. Tabiatıyla biz, içine girdiğimiz dinin en çok isabetli ve olgun olduğunu biliyoruz. Ve imanımız da vardır. Fakat bu inanışı nurlandırmak lazım, temizlemek, güzelleştirmek lazımdır ki hakikaten kuvvetli olabilsin. Yoksa inanışımızda çok zayıf insanlardan sayılı olur. O zaman bu milleti, bu memleketi yıkmak için çalışan Şükrü Hoca gibi olur." İzmir'de halk ile konuşmasından, 2 Şubat 1923
Türk milletini yedi düvelin pençesinden kurtaran büyük Önder burada, inancın doğuştan gelen insani bir ihtiyaç olduğunu savunurken, din anlayışının cehaletten arındırılıp akıl ve bilgiyle ("nurlandırarak") güçlendirilmesi gerektiğini ifade eder. Aksi halde zayıf ve sığ bir inancın, art niyetli kişilerce (örnekte adı geçen Şükrü Hoca gibi) istismar edilerek millete ve devlete zarar verme tehlikesine dikkat çeker.
"Dinimizin talep ettiği çalışmak sayesindedir ki üç buçuk senelik az bir müddet zarfında pek mühim netice elde edilmiştir. Bizim dinimiz milletimize değersiz, miskin ve aşağı olmayı tavsiye etmez. Aksine Allah da Peygamber de insanların ve milletlerin değer ve şerefini muhafaza etmelerini emrediyor." (Akhisar'da yaptığı konuşmasından, 5 Şubat 1923)
İslam dininin tembellik veya pasifliği değil; azimli çalışmayı, insan onurunu, milli değeri ve şerefi korumayı emreden dinamik bir inanç anlayışını savunduğunu vurgulamaktadır.
"İnsanlara doğruluğun özünü vermiş olan dinimiz, son dindir. Kusursuz ve en mükemmel dindir. Çünkü dinimiz akla, mantığa, gerçeklere bütünüyle uyar ve uygun düşer. Eğer akla, mantığa ve gerçeklere uygun düşmemiş olsaydı, bununla diğer tabiat kanunları arasında çelişki olması gerekirdi. Çünkü bütün bu mevcut kanunları yapan Tanrı'dır." (Balıkesir Zağanos Paşa Camii'nde okuduğu hutbeden, 7 Şubat 1923)
Gördüğünüz gibi Camii hutbesinde İslam dininin son ve mükemmel din olmasını evrendeki doğa kanunlarıyla aynı ilahi kaynaktan gelmesine bağlar; inancın akılla, mantıkla ve bilimsel gerçeklerle tam bir uyum içinde olduğunu savunur.
"Özellikle bizim dinimiz için herkesin elinde bir ölçü vardır. Bu ölçüyle hangi şeyin bu dine uygun olup olmadığını kolayca takdir edebiliriz. Hangi şey ki akla, mantığa, kamunun çıkarına uygundur; biliniz ki o bizim dinimize de uygundur. Bir şey akıl ve mantığa, milletin çıkarına, İslam'ın çıkarına uygunsa kimseye sormayın. O şey dinîdir. Eğer bizim dinimiz, aklın, mantığın uyduğu bir din olmasaydı mükemmel olmazdı, son din olmazdı. (Adana esnafıyla konuşmasından, 16 Mart 1923)
İslamiyet’in ölçüsünün akıl, mantık ve toplumsal yarar olduğunu; aklın ve kamu çıkarının onayladığı her şeyin doğrudan dinle uyumlu sayıldığını vurgulamaktadır.
"Siyasetimizi dine aykırı olmak şöyle dursun, din bakımından eksik bile hissediyoruz. Türk milleti daha dindar olmalıdır. Yani bütün sadeliği ile dindar olmalıdır demek istiyorum. Dinime, bizzat hakikate nasıl inanıyorsam buna da öyle inanıyorum. Bilince aykırı, ilerlemeye engel hiçbir şey içermiyor. Oysa, Türkiye'ye bağımsızlığını veren bu Asya milletinin içinde daha karışık, yapmaca, batıl inançlardan ibaret bir din daha vardır. Ancak bu cahiller, bu acizler, sırası gelince aydınlanacaklardır. Onlar ışığa yaklaşmazlarsa kendilerini mahv ve mahkûm etmişler demektir. Onları kurtaracağız." (Fransız Yazar Maurice Pernot'ya demecinden, 29 Ekim 1923)
Türk milletinin kaderini değiştiren büyük lider Atatürk, samimi ve saf bir din anlayışının ilerlemeye ve akla engel olmadığını, aksine desteklediğini vurgularken; cahillikten ve batıl inançlardan beslenen sözde dindarlığın ise aydınlanma yoluyla ortadan kaldırılacağını belirtmektedir.
"Bağlanarak inandığımız ve mesut bulunduğumuz İslami diyaneti, yüzyıllardan beri olageldiği üzere bir siyaset aracı konumundan kurtararak yücelmenin zorunlu olduğu gerçeğini gözlemliyoruz. Kutsal ve tanrısal olan inanç ve vicdanımızı karışık ve renkli olan ve her türlü çıkar ve ihtirasların ortaya çıkmasına sahne olan siyasetten ve siyasetin bütün uzuvlarından bir an evvel ve kesinlikle kurtarmak, milletin bu dünyaya ve öbür dünyaya ait mutluluğunun emrettiği bir zorunluluktur. Ancak bu şekilde İslami diyanetin anlamı belirir." (TBMM'nin ikinci dönem birinci toplanma yılını açarken, 1 Mart 1924)48
Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu bu konuşmasında İslam dininin ve vicdani inançların siyasi çıkar ve ihtiraslara alet edilmemesi gerektiğini; dinin siyasetten arındırılmasının hem bu dünya hem de ahiret mutluluğu için zorunlu olduğunu vurgulamaktadır.
"Artık Türkiye, din ve şeriat oyunlarına sahne olmaktan çok yüksektir. Bu gibi oyuncular varsa kendilerine başka taraflarda sahne arasınlar! Mazinin dalgınlıkları, paslı durgunlukları, Türkiye halkının dimağından silinmiş olduğunda şüphe ve tereddüde yer yoktur. Eriştiğimiz mesut vaziyetten bir adım geriye gitmek, kimsenin söz konusu etmeye dahi yetkili olmadığı somut bir gerçektir.” (Cumhuriyet’in birinci yılı münasebetiyle, 31 Ekim 1924)
Atatürk, dini bütün gerçek din bilginlerin hiçbir zaman böylesi zorba taç sahiplerine baş eğmediklerini belirtir. Çünkü o, dine ve gerçek dindara karşı bir insan değildir. Onun mücadele ettiği olgu ister siyasal ister ekonomik olsun dini bir şekilde çıkar aracı olarak kullanma olgusudur. Çünkü İslam, böyle bir olayı ikiyüzlülük olarak nitelemektedir. Kur'ân-ı Kerim'in birçok ayetinde ve Hz. Peygamber'in birçok hadisinde riya kötülenmiş ve yasaklanmıştır.
Atatürk, 16 Mart 1923'te Adana Türk Ocağı'nda yaptığı bir konuşmada konuya şöyle değinmiştir: "Bizi yanlış yola sevk eden soysuzlar bilirsiniz ki çok kere din perdesine bürünmüşler, saf ve temiz halkımızı hep şeriat sözleriyle aldatagelmişlerdir. Tarihimizi okuyunuz, dinleyiniz. Görürsünüz ki milleti mahveden, esir eden, harap eden hep din örtüsü altındaki küfür ve kötülükten gelmiştir."
Dini siyasete alet edenler için de şu örneği verir: "Suçsuz halka beş vakit namazdan başka geceleri de fazla namaz kılmayı vaaz etmek ve öğütlemek, belki ömründe hiç namaz kılmamış olan bir politikacı tarafından vaki olursa bu hareketin hedefi anlaşılmaz olur mu?” (Atatürk, M. K., Nutuk, hzl., Prof. Dr. Z. Korkmaz, s.602)
"(Milletimize) irticakâr (gerici) fikirler aşılayanlar belli bir sınıfa dayanabileceklerini zannediyorlar. Bu kesinlikle bir kuruntudur, bir zandır. İlerleme yolumuzun önüne dikilmek isteyenleri ezip geçeceğiz. Yenilik vadisinde duracak değiliz. Dünya müthiş bir akımla ilerliyor. Biz bu uyumun dışında kalabilir miyiz?" (Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, C.II, s.67.)
"Din, bir vicdan meselesidir. Herkes vicdanının emrine uymakta serbesttir. Biz dine saygı gösteririz. Düşünüşe ve düşünceye karşı değiliz. Biz sadece din işlerini, millet ve devlet işleriyle karıştırmamaya çalışıyor, kasıt ve fiile dayanan tutucu hareketlerden sakınıyoruz. Mürtecilere asla fırsat vermeyeceğiz."
Atatürk bu sözleriyle irticayı:
- Yararlı ve olumlu çağdaş gelişmelere karşı çıkmak,
- Dinî, siyasal egemenlik ve ekonomik çıkarlara alet etmek,
- Din işleri ile devlet işlerinin birbirinden ayrılmasına karşı çıkmak,
- Saltanat ve hilafeti geri getirmek amacıyla ulusal egemenlik ilkesine karşı çıkmak şeklinde yorumlamaktadır.
"Din lüzumlu bir kurumdur. Yalnız şurası vardır ki din, Allah ile kul mina imkân yoktur. Yalnız şurası vardır ki din, Allah ile kul arasındaki bağlılıktır." diyen Atatürk, yapılması gerekenleri de şöyle sıralar:
"Softa sınıfının din simsarlığına izin verilmemelidir. Dinden maddi çıkar sağlayanlar iğrenç kimselerdir. İşte biz bu duruma muhalifiz ve buna izin vermiyoruz. Bu gibi din ticareti yapan insanlar, saf ve masum halkımızı aldatmışlardır. Bizim mücadele ettiğimiz ve sizlerin mücadele edeceği bu kimselerdir." (Kılıç Ali, Atatürk’ün Hususiyetleri, Sel Yayınları, İstanbul, 1955, s. 116)
Bu sözlerle dinin siyasi veya maddi çıkarlar uğruna araç haline getirilmesine (din simsarlığına) karşı net bir duruşu ve bu zihniyetle kararlılıkla mücadele edilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Tabii anlayana…
"Onların olumsuz yönde atacakları bir adım yalnız benim kişisel imanıma değil, yalnız benim amacıma değil. O adım benim ulusumun hayatıyla ilgili; o adım ulusumun hayatına karşı bir kasıt, o adım ulusumun kalbine havale edilmiş zehirli bir hançerdir. Benim ve benimle aynı düşüncedeki arkadaşlarımın yapacağı şey, mutlaka ve mutlaka o adımı atanı tepelemektir." (Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, C.II, s. 150)
Atılacak olumsuz adımların sadece şahsi bir mesele olmadığını, doğrudan tüm ulusun hayatını ve geleceğini hedef alan hayati bir tehlike (zehirli bir hançer) olduğunu ifade eder. Bu tür tehditlere karşı, aynı düşünceyi paylaşanlarla birlikte en sert ve kararlı şekilde karşılık verileceğinin altını çizer.
"Din elden gidiyor, şeriat elden gidiyor." sözü irticanın tarih boyunca değişmez sloganıdır. Bununla insanların en ulvi ve hassas duygularına seslenilmek isteniyor. Bu yüzden irticadan medet umanlar, zaman zaman taraftar bulmakta zorluk çekmemişlerdir. Aslında yapılmak istenin dinle, diyanetle hiçbir ilgisi yoktur.
Örnek verecek olursak “II. Mahmut zamanında fes giymemek için sokağa düşenler, aradan doksan üç yıl geçtikten sonra bu kez 1925’te fesi çıkarmamak için direnmişlerdir. Oysa Atatürk’ün de belirttiği gibi “Yunan serpuşu olan fesi giymek caiz olur da şapkayı giymek neden caiz olmaz?” (Atatürk’ün Söylev ve Demeçleri, C.II, s. 221)
Okumak ve yalanlardan, yanlışlardan, hurafelerden kurtulmak istiyorsanız bu kitabı okumanız gerekiyor. Kitap Türkiye Diyanet Vakfı Yayınları’ndan çıkmış. Kitabın adı “Atatürk Din ve Din Adamları”. Yazar Prof. Dr. Ali SARIKOYUNCU’dur. Cehaletten kurtulmak istiyorsan, iftira atmaktan çekiniyorsan, gerçekleri bilmek istiyorsan okumalısın.
Muzaffer ARSLAN
Şair-Yazar
